Po 166 latach znika z krajobrazu Piotrkowa młyn braci Pniowerów. Był najstarszym zachowanym tego typu obiektem w mieście. Częścią ulicy Słowackiego. Przez lata jego okazała sylwetka była tłem dla linii kolejowej dawnej Wiedenki.
Był jedynym młynem żytnim, jaki przetrwał w Piotrkowie do czasów współczesnych. Po 166 latach istnienia właśnie znika, dosłownie, na naszych oczach. Od kilku dni trwa rozbiórka jego murów. Mowa o młynie braci Pniower.
Pierwszy zmechanizowany
Zlokalizowany przy obecnej ulicy Słowackiego 36, powstał w połowie XIX stulecia. Wznieśli go żydowscy kupcy, dwaj bracia Pniower. Co ciekawe, młyn ów był pierwszym w mieście zakładem zmechanizowanym. Jego budowa rozpoczęła się w roku 1860, a zakończyła w 1861. Ówczesny prezydent Piotrkowa, Kacper Lechowski, wyraził nawet opinię na łamach publikowanej w tamtym okresie w mieście „Pamiatnajej kniżki petrkowskiej guberni”, iż projektowany, czteropiętrowy młyn parowy będzie ozdobą miasta. Lokalizacja obiektu przy dworcu kolejowym, tuż obok linii słynnej Wiedenki, nie była wcale przypadkowa. W ten sposób właściciele młyna zapewnili swemu przedsiębiorstwu nie tylko szybki transport surowców, ale również dostęp do wielu odległych terenów zbytu. Młyn braterskiej spółki w 1869 roku zatrudniał 29 robotników, co jak na owe czasy klasyfikowało zakład na pierwszym miejscu pod względem liczby zatrudnionych w Piotrkowie.
Kilku właścicieli
Młyn przechodził różne koleje losu. Kilkakrotnie zmieniał właściciela. Od 1881 do 1909 roku był nim Karol Krins. To on w 1887 roku dokonał znaczącej przebudowy zakładu. Z kolei od 1912 roku młyn należał do Włościańskiej Spółdzielni Rolniczo-Handlowej. W okresie międzywojennym akt własności obiektu przechodził do kolejnych spółek. Po II wojnie światowej młyn najpierw upaństwowiono, a zarządzaniem nim zajmowała się Gminna Spółdzielnia “Samopomoc Chłopska”. W latach 50. minionego stulecia obiekt ten został zakupiony przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Zakładów Zbożowych w Łodzi i wszedł w skład Zakładów Zbożowo-Młynarskich w Piotrkowie jako zakład nr 2. Od roku 1997 młyn ponownie był własnością prywatnej spółki.
Młodszy brat
W drodze uzupełnienia warto jeszcze wspomnieć inne piotrkowskie młyny. Za „młodszego brata” dawnego młyna Pniowerów może uchodzić młyn wzniesiony w 1932 roku na południowych błoniach miasta, przy obecnej ulicy Roosevelta. Podobnie jak starszy o 72 lata młyn przy ulicy Słowackiego, tak i ten obiekt wzniosła prywatna spółka z żydowsko-niemieckim kapitałem. W okresie hitlerowskiej okupacji zakład pracował pod zarządem niemieckim. Po wojnie został upaństwowiony, a jego zarządzaniem zajmowała się spółdzielnia “Społem”, później Polskie Zakłady Zbożowe. Od 1997 roku obiekt jest własnością prywatnej spółki, tej samej, do której należy młyn z ulicy Słowackiego, i jest młynem pszennym.
Młyny na Bugaju
Warto jeszcze dodać, iż na początku XX wieku w Piotrkowie prężnie działał jeszcze jeden młyn, mianowicie własność K. Godlewskiego, K. Zenera i Horna. W 1913 zatrudniał on 20 robotników. Kres działalności młyna położył pożar w tym samym, wspomnianym roku, który spowodował straty na przeszło 100 tys. rubli.
Wspomniane młyny nie są jedynymi w dziejach Piotrkowa. Młynarskie tradycje są niemal tak wiekowe, jak samo miasto. Pierwsze młyny, jakie pracowały na rzecz miejskiej i okolicznej ludności, wykorzystywały siłę pobliskich rzek i strumieni. Jak napisał na stronach „Urbanistyki Piotrkowa” Kazimierz Głowacki, w XVI stuleciu na rzece Strawce istniały trzy młyny wodne. Wiek później działały już tylko dwa. Jeden z nich był własnością Starostwa Piotrkowskiego, drugi należał do kościoła farnego. Jednym z najstarszych młynów piotrkowskich był z pewnością młyn Bugaj Dolny, zlokalizowany – jak nazwa wskazuje – na Bugaju. Obiekt ów na początku XIX stulecia dzierżawił Daniel Karow, następnie Michał Wruk, a od 1829 roku Johann Wruk.
Tekst: Agnieszka Szóstek
Materiały:
- Kazimierz Głowacki „Urbanistyka Piotrkowa Trybunalskiego”, Kielce – Piotrków 1984
- Agnieszka Warchulińska „Piotrków między wojnami. Opowieść o życiu miasta 1918-1939”, Łódź 2012
- Tadeusz Nowakowski „Piotrków Trybunalski i okolice”, Warszawa 1972
- „Piotrków Trybunalski 1217-1967”, Łódź 1967
- Kwerenda własna
Polecamy