Ulica położona na terenie piotrkowskiego Śródmieścia, biegnąca od ulicy Wojska Polskiego do ulicy Piastowskiej, po drodze przecinająca główne arterie miejskie takie jak ulica Słowackiego, Narutowicza i Piłsudskiego. Liczy 940 metrów. Pisarz Henryk Sienkiewicz patronuje jej, z krótką przerwą na czas II wojny światowej, od 1917 roku.
W okresie gubernialnym nosiła miano Pocztowej, a także Ruskiego Prospektu. W okresie okupacji hitlerowskiej w latach 1940-1945 na mapach figurowała jako Bromberg Strasse.
Ulicę wytyczono w 1864 roku jako trakt łączący Bykowskie Przedmieście z Sieradzkim Przedmieściem. Autorem projektu był warszawski budowniczy wolno praktykujący Konstanty Sługocki. Wybrukowana w 1872 roku, w okresie gubernialnym była ulicą, przy której w kamienicy Jaroszewskich (obecnie numer 10/12) mieściła się siedziba carskich gubernatorów (stąd ww. nazwa Ruski Prospekt) oraz niedokończony budynek piotrkowskiego teatru (1914-1918).
W maju 1916 roku spontanicznym uniesieniu, na fali patriotycznych uczuć i z okazji 160. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja ówcześni piotrkowianie przemianowali ulicę Pocztową, na ulicę 3 Maja. Dlaczego tę, a nie inną? To proste. Do wybuchu I wojny światowej ulica Pocztowa nosiła miano Ruskiego Traktu. To tu znajdował się siedziba znienawidzonego gubernatora (kamienica stojąca dziś pod adresem Sienkiewicza 7) i kancelarie carskiego rządu. Nadanie więc ulicy nazwy ściśle związanej z polskością miało być rodzajem zadośćuczynienia za wszystkie lata zaborczego terroru. Nowa nazwa przyjęła się na krótko. Na mapie Piotrkowa widniała tylko przez rok. W 1917 ówczesne władze miasta zadecydowały, iż ranga wydarzenia, jakim było uchwalenie pierwszej w Europie konstytucji, nakazuje by jej miano otrzymała najpiękniejsza aleja w Piotrkowie, czyli dawna aleja Aleksandryjska, dziś nam wszystkim znana jako 3 Maja.
Innym ważnym wydarzeniem w dziejach tej ulicy i miasta była bohaterska walka partyzanta AK kaprala Mariana Króla, pseudonim „Szczerba”, który w lutym 1944 roku (wg. jednych źródeł było to 14 lutego, wg. innych 24 lutego) w budynku, na miejscu którego dziś pod numerem Sienkiewicza 3 stoi blok mieszkalny, stoczył samotną, zakończoną śmiercią, sześciogodzinną walkę otaczającymi go niemieckimi żandarmami. Było ich około 100. Jak mówią historycy 22-letni „Szczerba” walczył do ostatniej kuli i kropli krwi. Osobie Mariana Króla poświęcona jest pamiątkowa tablica, wmurowana w elewację ww. bloku.
Obecnie przy ulicy Sienkiewicza ma swą siedzibę m.in. Hala Targowa, Galeria Piotrkowska, D.H. Sezam, Dom Nauczyciela, oddział Poczty Polskiej, Stowarzyszenie dla Artystycznie Uzdolnionych Dzieci BUSOLA czy Szkoła Podstawowa nr 8. W okresie PRL-u przy ulicy Sienkiewicza swój oddział miała CEPELIA, Urząd Wojewódzki, Telekomunikacja Polska, a także stanęły tu pod numerem 21 i 23 pierwsze piotrkowskie wysokościowce. W budynkach zajmowanych dziś przez jedną ze szkół ponadpodstawowych, pod numerem 10/12 swoją siedzibę miał Urząd Bezpieczeństwa (1945-1956) , a później Służba Bezpieczeństwa.
Najsłynniejsi mieszkańcy ulicy to m.in. Maria Budzanowska (1930-1988) – uczestniczka Powstania Warszawskiego, pseudonim „Gnom”, prawniczka, prezes Naczelnej Izby Adwokackiej, członkini Stronnictwa Demokratycznego, posłanka na Sejm PRL VII i VIII kadencji. A także Jacek Sokalski, obecnie radny sejmiku województwa łódzkiego, były dyrektor MOK w Piotrkowie i WDK w Łodzi, prezes fundacji „Wyciągamy Dzieci z Bramy”.
Tekst: Agnieszka Szóstek
Foto: zbiory własne autorki, Agnieszka Szóstek, Andrzej Różewski, archiwum rodziny Gnypów
Źródła:
- K. Głowacki „Urbanistyka Piotrkowa Trybunalskiego”, Kielce-Piotrków Trybunalski 1984
- Tydzień 1876-1906
- Głos Trybunalski 1927-1938
- Kronika Piotrkowska 1910-1914
- Gazeta Ziemi Piotrkowskiej 1959-1978
- Tygodnik Piotrkowski 1978-1997
- Wiadomości Dnia – 7 dni Piotrków 2001-2006
- kwerenda własna
Polecamy