Ulice Piotrkowa: Krakowskie Przedmieście

Krakowskie Przedmieście to jedna z najbardziej charakterystycznych ulic Piotrkowa. Tutaj łączy się historia ze współczesnością. Przez stulecia przechodziła różne koleje. Zagrała nawet w kilku filmach. Jej najstarsza część – od kościoła farnego do Alei Kopernika liczy 171 metrów, od Alei Kopernika do ulicy Żeromskiego ma 508 metrów, cała ulica rozciąga się natomiast na przestrzeni ponad 3 kilometrów – od ulicy Żeromskiego do Moryca liczy sobie 3 km i 28 metrów.

Krakowskie Przedmieście – skąd ta nazwa ulicy? Odpowiedź jest prosta – nawiązuje ona do kierunku, w którym ulica prowadzi, czyli do stolicy Małopolski.

Krakowskie Przedmieście, zwane przez piotrkowian potocznie „Krakówką”, przez stulecia nosiło miano ulicy Krakowskiej, w XIX wieku nazywaną ją także Rozpierskim Traktem. Bez wątpienia to jedno z najważniejszych przedmieść dawnego Piotrkowa, powstało około XVI wieku na południu miasta, rozpoczynało się za rzeką Strawką, około 70 metrów od murów miejskich, kończyło zaś przy kościółku Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, gdzie rozwidlało się na przedmieścia Przedborskie i Wrocławskie. Wspomniany kościółek to jeden z cenniejszych piotrkowskich zabytków (pisaliśmy o nim m.in. tutaj).

Warto wspomnieć, iż w czasach I Rzeczpospolitej Polskiej na ulicy tej, w pobliżu Fary i dzisiejszego I Liceum Ogólnokształcącego, stała Brama Krakowska (pisaliśmy o niej m.in. tutaj), która prowadziła do miasta od strony południowej, ku przeprawie na Strawce. Zaopatrzona we „wrota dwoje drzewiane z porządnym zawarciem”, wzniesiona w czasie budowy pierwszych piotrkowskich fortyfikacji w pierwszej połowie XIV wieku, należała do najlepiej przygotowanych do obrony. Rozebrano ją po 1817 roku z rozkazu carskiego namiestnika gen. Józefa Zajączka. Kamień i cegła uzyskana z jej rozbiórki posłużyła do naprawy i utwardzenia miejskich ulic w tym właśnie Krakowskiego Przedmieścia.

Na ulicy tej od czasów średniowiecza do niemal początków XX wieku zlokalizowany był również pierwszy w mieście szpital z przyległą doń kaplicą (pisaliśmy o niej tutaj), któremu patronowała św. Trójca. Obiekt ten stał tuż za kościołem farnym, w miejscu, w którym dziś przebiega jeden z pasów ruchu miejskiej trasy W-Z. Z II wojny światowej ocalała tylko kaplica, która do czasów rozbiórki służyła do celów pogrzebowych. Pomimo licznych protestów, które m.in. odbiły się głośnym echem w ogólnopolskiej prasie, kaplica przestała istnieć w 1983 roku, a powodem jej rozbiórki była budowa wspomnianej trasy W-Z.

Inną budowlą, na którą warto zwrócić uwagę usytuowaną przy ulicy Krakowskie Przedmieście w Piotrkowie jest siedziba dawnych koszary wojskowych,czyli okazały, 3-kondygnacyjny budynek mieszczący się pod obecnym numerem 36, wzniesiony w miejscu dawnej cegielni przez niejakiego Szklarskiego w 1902 roku. Do wybuchu I wojny światowej w budynku tym egzystowali rosyjscy żołnierze z 28 pułku piechoty. Najczęściej bawili tu na zimowych leżach po powrocie z letnich manewrów z głębi carskiego imperium. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku mury te zajmował 25 pułk piechoty Wojska Polskiego. Po drugiej wojnie światowej pomieszczenia koszar zamieniono na mieszkania m.in. oficerów milicji, a następnie zlokalizowano tu szkołę odzieżową i internat, późniejsze Centrum Kształcenia Ustawicznego Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 6, obecnie Zespół Szkół Ponadpodstawowych nr 6.

Przy ulicy Krakowskie Przedmieście przy jej końcowym odcinku, u zbiegu z ulicą Eryka, znajduje się również pomnik upamiętniający żołnierzy Września 1939 roku poległych w pamiętnej bitwie o Szosę Piotrkowską.

Piotrkowską ulicę Krakowskie Przedmieście wyjątkowo upodobali sobie filmowcy. Jej plenery zagrały w 9 tytułach. Po raz pierwszy na dużym ekranie pojawiła się za sprawą twórców komedii „Ewa chce spać”. Tędy przed kamerą spacerowali piękna Basia Kwiatkowska, tytułowa Ewa, oraz przystojny Stanisław Mikulski, czyli policjant Piotr. „Święta wojna”, „Misja specjalna”, „Nowy Jork czwarta rano”, „Uprowadzenie Agaty”, „1920. Bitwa warszawska” czy seriale – „Ucieczka z miejsc ukochanych”, „Syzyfowe prace” i „Przeprowadzki” to kolejne filmowe produkcje, w których na przestrzeni ostatniego półwiecza „zagrała” ulica Krakowskie Przedmieście.

Obecnie Krakowskie Przedmieście to jedna z południowych ulica Piotrkowa, przy której zlokalizowane zostały m.in. osiedla domków jednorodzinnych, osiedle Jagiellońskie I (pisaliśmy o nim tutaj), Szkoła Podstawowa nr 16, Zespół Szkół Ponadpodstawowych nr 6 im. Królowej Jadwigi oraz siedziba Miejskiego Zakładu Komunikacji.

Tekst: Agnieszka Szóstek

Foto: zbiory prywatne autorki, archiwum rodziny Gnypów

Źródła:

1. K. Głowacki „Urbanistyka Piotrkowa Trybunalskiego”, Kielce-Piotrków Trybunalski 1984
2. Michał Rawita Witanowski „Przewodnik po Piotrkowie Trybunalkim (z planem miasta)”, Piotrków 1923
3. M. Gąsior, J. Orżyński, M. Ratajski „Przewodnik po Piotrkowie Trybunalskim i okolicy”, Piotrków Trybunalski 1997
4. T. Nowakowski „Piotrków Trybunalski i okolice”, Warszawa 1972
5. Tydzień 1876-1906
6. Gazeta Ziemi Piotrkowskiej 1959-1977

reklama