Jedna z najbardziej malowniczych staromiejskich uliczek w Piotrkowie. Liczy sobie zaledwie 50 metrów i prowadzi od kościoła oo. Jezuitów (Sanktuarium Matki Bożej Trybunalskiej) do Rynku Trybunalskiego. To także jedna z najstarszych piotrkowskich ulic, jej początki sięgają pierwotnego, średniowiecznego ukształtowania układu urbanistycznego ścisłego centrum Piotrkowa.
Stanisław Konarski, który m.in. uczył w kolegium pijarskim w Piotrkowie w latach 1706-1715, patronuje jej od 1924 roku z przerwą na czas okupacji hitlerowskiej. Wcześniej – w latach 1766-1869 oraz 1914-1924 – ulica ta nosiła miano Łaziennej Suchej (prowadziła także do mieszczącej się na murach miejskich jeszcze przed 1692 rokiem pierwszej piotrkowskiej publicznej łaźni), choć w 1786 zdarzyło się jej się zapisać na miejskich planach jako Łazienna Mokra, natomiast w okresie gubernialnym w latach 1869-1914 była naprzemiennie nazywana ulicą Cerkiewną i Kościelną,
Ulica Konarskiego w Piotrkowie wraz z całym układem urbanistycznym piotrkowskiej Starówki wpisana jest do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Do najbardziej cenionych budynków stojących przy ulic zaliczana jest stojąca do niej bokiem kamienica Dutkiewiczowska, której front znajduje się od strony Rynku Trybunalskiego (nr 9), a która w roku 1782 należała do rachmistrza magistratu niejakiego Marcina Teleżyńskiego. Od 1835 roku miała tu swoją siedzibę jedna z pierwszych aptek w mieście, prowadzona przez Szefferów, następnie Józefa Gampfa i w końcu Juliana Grabowskiego. W jej wnętrzach na parterze kryją się XVIII-wieczne sklepienia, całość zaś nosi cechy budownictwa barokowego. W drugiej połowie lat 50. ubiegłego wieku mieściła się tu paszteciarnia PSS „Społem”, a od 1959 roku kawiarnia „Pod Ormianinem”. W pierwszej dekadzie obecnego stulecia działała tu restauracja „Calvado”, słynąca m.in. z corocznej organizacji lokalnego Festiwalu Boujelau (Święto Wina), a obecnie funkcjonuje lodziarnia serwująca słynne już przed II wojną światową piotrkowskie lody kamienie. Do kamienicy Dutkiewiczowskiej przylega i łączy się z nią dawna kamienica Watsonów, czyli piętrowy dom z profilowaną w stylu renesansowym bramą, stojący przy ulicy Konarskiego pod numerem 1. To dawna własność szkockiej rodziny Watsonów, która w Piotrkowie trudniła się handlem. Aleksander Watson od 1780 roku sprawował funkcję prezydenta miasta. W 1791 za jego sprawą Piotrków, jako jedno z pierwszych miast polskich, złożył przysięgę na wierność Konstytucji 3 Maja.
Kolejną kamienicą zasługującą na uwagę jest kamienica Góreckiego. To średniowieczny typ polskiej kamienicy, która usytuowana u zbiegu ulic Konarskiego i Pijarskiej. Cechują ją skarpowate ściany, w głębi których giną wąskie okna oraz znaczne zgrubienie murów u podstawy, które zwęża się ku górze, cały mur wykazuje widoczne odchylenie od pionu. Tą formę budowy stosowano głównie w celach obronnych „dla nadania (…) siły odpornej, w razie wdarcia się wrogów do środka miasta, gdzie dom każdy stawał się fortecą.” Na przełomie XVIII i XIX wieku kamienica ta była własnością prezydenta miasta Tomasza Góreckiego.
Warto również wspomnieć, iż przy ulicy Konarskiego, tuż przy ww. kamienicy Watsonów została zainstalowana jedna z pierwszych piotrkowskich publicznych studni, którą dziś możemy podziwiać na datowanym na 1870 rok drzeworycie autorstwa Bronisława Puca.
Konarskiego to także jedna z najbardziej filmowych lokacji miasta. Na przestrzeni lat zagrała w kilkunastu produkcjach polskich i zagranicznych, w obrazach pełnometrażowych i w serialach. Na dużym ekranie możemy zobaczyć ją w takich tytułach jak: „Ewa chce spać” (1957), „Echo” (1963), „Święta wojna” (1965), „Niedziela sprawiedliwości” (1965), „W cieniu nienawiści” (1985), „Uprowadzenie Agaty” (1993), „1920 Bitwa Warszawska” (2010), a także w serialach: „Jan Serce” (1981), „Ucieczka z miejsc ukochanych” (1987), „Komediantka” (1988), „Syzyfowe prace” (2000) oraz „Przeprowadzki” (2000). Była również scenerią dla francuskich „Biesów” (1987) Andrzeja Wajdy, włoskiego „Non sono io” (2002) czy polsko-niemiecko-kanadyjskiego „W ciemności” (2010).
Słynni mieszkańcy ulicy: Aleksander Watson prezydent miasta Piotrkowa, Marcin Telżyński rachmistrz piotrkowskiego magistratu, Tomasz Górecki prezydent miasta Piotrkowa, rodzina Szefferów, Józef Gampf, Julian Grabowski.
Tekst: Agnieszka Szóstek
Foto: Agnieszka Szóstek Filmoteka Narodowa, archiwum rodziny Gnypów
Materiały:
- K. Głowacki „Urbanistyka Piotrkowa Trybunalskiego”, Kielce-Piotrków Trybunalski 1984
- Michał Rawita Witanowski „Przewodnik po Piotrkowie Trybunalskim (z planem miasta)”, Piotrków 1923
- M. Gąsior, J. Orżyński, M. Ratajski „Przewodnik po Piotrkowie Trybunalskim i okolicy”, Piotrków Trybunalski 1997
- A. Warchulińska „Piotrków Filmowy”, Piotrków Trybunalski 2011
- T. Nowakowski „Piotrków Trybunalski i okolice”, Warszawa 1972
- Tydzień 1876-1906
- Kronika Piotrkowska 1910-1914
- Gazeta Ziemi Piotrkowskiej 1959-1978
- kwerenda własna
Polecamy